In dit interview vertellen Evelien van der Schoor (huisarts in Laak) , Sana el Bouzidi (Praktijkondersteuner Krachtige Basiszorg in Laak) en Shanti Weemhoff (praktijkondersteuner Krachtige Basiszorg in de Schilderswijk) hoe Krachtige Basiszorg in de praktijk werkt. Hun manier van samenwerken in de wijk laat zien hoe een brede blik en korte lijnen kunnen bijdragen aan betere ondersteuning voor kwetsbare inwoners
Wat is krachtige basiszorg?
Krachtige Basiszorg is een manier van werken in de eerstelijnszorg waarbij professionals breder kijken dan alleen de medische klacht. Het richt zich op mensen met problemen op meerdere leefdomeinen, zoals gezondheid, financiën en wonen. Hierdoor helpt Krachtige Basiszorg om de échte oorzaak achter zorgvragen te vinden en niet alleen symptomen te behandelen.
Wat voor rol heeft de POH Krachtige basiszorg hierin?
De praktijkondersteuner Krachtige Basiszorg voert een verdiepend gesprek met de cliënt en begeleidt de patiënt van daaruit warm naar de juiste ondersteuning, zoals schuldhulpverlening, maatschappelijk werk, het jeugdteam, welzijn, de GGZ of paramedici. Als POH Krachtige Basiszorg heb ik de tijd voor een uitgebreid gesprek, het scherp krijgen van de hulpvraag, het zorgvuldig warm toeleiden en het monitoren of de ingezette zorg ook daadwerkelijk van de grond komt. De huisarts kan dit niet allemaal combineren met het reguliere werk; juist deze schakelrol maakt het verschil voor zowel de patiënt als het team.
Heb je daar een voorbeeld van?
Sana: “Patiënten melden zich vaak met lichamelijke klachten, maar onderliggend speelt vaak stress. Dan gaat het al snel over werk, inkomen, huisvesting of gezin. Als je doorvraagt krijg je vaak wel boven tafel wat er écht aan de hand is. Vanuit die vertrouwensrelatie kunnen we warm toeleiden naar bijvoorbeeld maatschappelijk werk, het wijkteam of schuldhulpverlening. Het netwerk in de wijk is daarom heel erg belangrijk en wordt actief onderhouden door de POH.” Zie ook het volgende praktijkvoorbeeld.
Praktijkvoorbeeld Krachtige Basiszorg
Een jonge vrouw kwam na haar huwelijk vanuit het buitenland naar Nederland. Na haar aankomst werd haar vrijheid sterk beperkt: zij mocht niet werken en geen opleiding volgen, terwijl zij eerder een hbo- opleiding volgde. Toen bleek dat zij niet zwanger kon worden, gaf haar echtgenoot haar hiervan de schuld. De spanningen liepen op en er was sprake van mishandeling. Als gevolg van de langdurige stress ontwikkelde zij ernstige klachten, waaronder concentratieproblemen, paniekaanvallen en depressieve klachten.
Vanuit Krachtige Basiszorg werd het netwerk in de wijk ingeschakeld. Het buurthuis en Stichting Perspektief boden ondersteuning. In het buurthuis kon zij tijdelijk tot rust komen en werken aan haar studie. Na een ernstig incident is zij met spoed uit huis geplaatst. Inmiddels verblijft zij op een veilige locatie elders in het land.
De cliënt heeft haar dankbaarheid uitgesproken richting de betrokken hulpverleners. De ervaring is dat de inzet van Krachtige Basiszorg de druk kan wegnemen bij de huisarts en andere eerstelijnsdisciplines. Bij complexe psychosociale problematiek kan de begeleiding worden overgedragen aan de POH Krachtige Basiszorg, waarna samen wordt gekeken naar passende ondersteuning. Hierdoor wordt de huisarts ontlast en voelen patiënten zich gezien en gehoord.
Waarom doen jullie dit werk, juist hier, in Laak en de Schilderswijk?
Evelien: “De gezondheidsverschillen zijn groot en gezondheidsvaardigheden staan onder druk,” steekt Evelien van wal. “In onze spreekkamer komen veel vragen die niet primair medisch zijn. Als huisarts ben je dan niet de juiste hulpverlener. Via wijksamenwerking, vooral met het sociaal domein, kunnen we mensen naar de juiste plek begeleiden.”
Shanti knikt: “Dat is precies waarom Krachtige Basiszorg hier landt. Het past bij onze visie: breed kijken, niet alleen naar ziekte maar naar alle leefdomeinen die meespelen.”
Hoe organiseer je dat als team?
Shanti: “We hebben elke zes weken een Krachtige Basiszorg netwerkoverleg. Daar zitten gemeente, jeugdhulp, huisartsen, Stichting MEE en andere partners aan tafel. We bespreken casuïstiek en helpen elkaar letterlijk verder: ‘Heb je dit al geprobeerd?’ Ook signalere n we systeemissues als hoge wachtlijsten, en spelen die door richting stadsdeel en gemeente.”
Evelien vult aan: “Voor professionals vergroot dit de werktevredenheid: samen met partners uit de wijk los je vraagstukken op die je alleen niet kunt. Die integrale manier van werken geeft energie”
Werken jullie nu al onder de vlag van het WSV?
“Nee,” zegt Shanti. “Wij werken vanuit Krachtige Basiszorg. Dat is geen project, maar een werkwijze waarbij we integraal kijken naar mensen met problemen op meerdere leefdomeinen.” Evelien vult aan dat er in Laak recent wel een intentieverklaring voor het WSV is getekend (zie ook het LinkedIn-bericht) door verschillende disciplines en de wijkmanager, maar dat de interne motivatie en het gevoel van urgentie nog verschillen. “We hebben al een werkende structuur vanuit Krachtige Basiszorg. Die kun je niet één-op-één overzetten naar het WSV, maar het zou zonde zijn om die bestaande basis niet te benutten. De sleutel is voortbouwen op wat er al is, met ruimte voor lokale verschillen. Hier moeten we met elkaar nog een weg in vinden.”
Wat is er nodig van het RESV Wijken Gezonder?
“Wat nodig is, is een heldere, gedeelde visie en de ruimte om over domeinen heen te leren en te experimenteren. Nu lopen we nog te vaak vast op de grenzen van systemen: de zorgverzekeraar wijst naar de gemeente, de gemeente naar de zorgverzekeraar. Als we van leiderschap vragen om buiten de lijntjes te kleuren, laat dat dan ook regionaal terugkomen. Straf experimenten niet af omdat het niet direct in een bestaand financieringshokje past. Het is zo belangrijk dat professionals in hun rol ruimte krijgen om te investeren in netwerkuren, ook als die niet meteen aan directe zorg zijn gekoppeld. Tijd en middelen om het netwerk levend te houden zijn cruciaal; het netwerk in de wijk is essentieel om de patiënt snel op de juiste plek te krijgen.”
Structurele borging
Voor de betrokken professionals is de kracht van Krachtige Basiszorg duidelijk zichtbaar. Tegelijk is er behoefte aan structurele bekostiging voor de inzet van Krachtige Basiszorg binnen gezondheidscentra. Continuïteit is nodig om deze werkwijze duurzaam te verankeren en het netwerk in de wijk te blijven onderhouden. Mogelijk kan dit in de toekomst worden gerealiseerd in samenwerking met het RESV Wijken Gezonder.
Wat is jullie droom voor de toekomst?
“Dat mijn patiënten in Laak net zo lang en gezond leven als in het Statenkwartier,” zegt Evelien zonder aarzelen. Sana: “En dat bewoners zelf de regie pakken: weten waar ze moeten zijn, snappen wat ze zelf kunnen doen, en niet verdwalen in het systeem. Gezondheid dichtbij, begrijpelijk en haalbaar.”
Welke lessen wil je meegeven aan andere wijken?
Bouw voort op wat er al is.: Zet bestaande kernteams en werkende overlegstructuren centraal en laat WSV’s daarop aansluiten, niet andersom.
- Regel mandaat. Laat mensen aan tafel beslissen namens hun achterban.
- Investeer in warme toeleiding: De schakelrol inclusief een warme overdracht zoals de POH Krachtige Basiszorg of vergelijkbare functies dat doen, is cruciaal.
- Onderhoud het netwerk: Plan tijd voor relatiebeheer en het warmhouden van de sociale
kaart. - Wijksamenwerking is geen blauwdruk: Het is ambacht. Je hebt een gedeelde visie nodig,
maar vooral tijd, vertrouwen en het lef om af en toe buiten de lijntjes te kleuren. Dán
gebeurt er iets, in de spreekkamer en op straat.
Wie zou je de volgende keer in deze wijkserie willen lezen ?
We zijn vooral benieuwd naar de visie over wijksamenwerking van zorgverzekeraar en gemeente.